Bu gün restoranların ayrılmaz hissəsinə çevrilən menyular əslində minilliklər boyu davam edən mədəni dəyişimin nəticəsi kimi formalaşıb. Antik dövrlərdəki ziyafət siyahılarından müasir restoran menyularına qədər uzanan proses qastronomiya tarixinin ən diqqətçəkən inkişaflarından biri hesab olunur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, restorana gedən insanların ilk baxdığı məqamlardan biri menyu olur. Lakin bu gün adi görünən bu siyahı vaxtilə böyük yenilik sayılırdı. Tarixçilər bildirirlər ki, menyuya bənzər ilk yazılı qeydlərin tarixi minilliklər əvvələ gedib çıxır, müasir restoran menyuları isə əsasən XVIII əsrdə geniş yayılmağa başlayıb.

TARİXİN İLK "MENYUYA BƏNZƏR” QEYDLƏRİNDƏN BİRİ ASSUR DÖVRÜNƏ AİDDİR

Tarixdə məlum olan ən qədim "menyuya bənzər” qeydlərin kökü eramızdan əvvəl 879-cu ilə gedib çıxır. Assuriya hökmdarı Ashurnasirpal II yeni sarayının açılışı münasibətilə möhtəşəm ziyafət təşkil edib və süfrədə təqdim olunan yeməkləri daş lövhəyə həkk etdirib.

Mənbələrdə "Banquet Stele” adı ilə tanınan bu yazıda qoyun əti, öküz əti, çörək, bal, şərab, balıq və müxtəlif meyvələr kimi çoxsaylı qidalar ətraflı şəkildə sadalanırdı. Tədqiqatçılar bu qeydi müasir restoran menyusundan daha çox hakimiyyət və zənginlik nümayişi kimi qiymətləndirirlər.

Mütəxəssislərin fikrincə, antik dövrdə bu cür yemək siyahıları hökmdarların sərvətini və siyasi gücünü nümayiş etdirmək məqsədilə hazırlanırdı. Minlərlə insanın iştirak etdiyi ziyafətlərin qeydə alınması həm də dövrün təbliğat vasitələrindən biri hesab olunurdu.

İLK YEMƏK SİYAHILARI ANTİK DÖVRLƏRDƏ YAYILDI

Araşdırmalara görə, yeməklərin yazılı şəkildə təqdim olunmasına dair nümunələr qədim Çin və Roma dövrlərində də yayılmağa başlayıb. Xüsusilə Song sülaləsi zamanı böyük şəhərlərdə fəaliyyət göstərən karvansara və yeməkxanalarda müştərilərə fərqli yemək seçimləri təqdim edilirdi.

Qədim Romada isə bəzi mehmanxanalarda günün yeməklərini göstərən daş və ya taxta lövhələrdən istifadə olunduğu məlumdur. Lakin bunlar müasir şəxsi restoran menyularından xeyli fərqlənirdi.

MÜASİR RESTORAN MENYULARI FRANSADA FORMALAŞDI

Bugünkü restoran menyularının əsası XVIII əsr Fransasında qoyulub. Fransa inqilabı sonrası aristokrat aşpazların ictimai restoranlar açması ilə müştərilərə seçim etmək imkanı yaradıldı.

"Menyu” sözü də fransız mənşəlidir və "ətraflı siyahı” mənasını verir. İlk çap menyuları restoranlarda təqdim olunan yeməkləri və qiymətləri göstərmək üçün istifadə edilməyə başlanıb.

Həmin dövrdə menyular yalnız yemək siyahısı deyil, həm də nüfuz göstəricisi hesab olunurdu.

MENYU DİZAYNLARI ZAMANLA DƏYİŞDİ

XIX əsrdə restoran mədəniyyətinin Avropa və Amerikada yayılması ilə menyular daha estetik görünüş almağa başladı. Xüsusilə lüks restoranlar menyu dizaynına xüsusi önəm verirdi.

RƏQƏMSAL MENYU DÖVRÜ BAŞLADI

Texnologiyanın inkişafı ilə restoran menyuları da rəqəmsallaşmağa başladı. Xüsusilə pandemiya dövründə QR kod vasitəsilə istifadə olunan təmassız menyular dünya üzrə geniş yayıldı.

Mütəxəssislərin fikrincə, rəqəmsal menyular:

* sürətli yenilənmə imkanı yaradır,

* xərcləri azaldır,

* çoxdilli istifadəni asanlaşdırır.

Bununla belə, bəzi araşdırmalar fiziki menyuların müştərilər üzərində daha güclü təəssürat yaratdığını göstərir.

Günay