Misir fironları Giza qumlarının üzərində piramidalarını tikərkən, başqa bir mədəniyyət ölülərini səssizcə səhranın o biri tərəfindəki əzəmətli abidələrdə basdırırdı.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "IFLScience" nəşri yazır.
Qeyd olunur ki, min illərdir bu abidələr Yer kürəsinin ən sərt mənzərələrindən birində naməlum qalıb, lakin yeni tədqiqatlar nəhayət onları üzə çıxarır. Beynəlxalq arxeoloqlar qrupu Şərqi Səhranın dərinliyində, Nil çayı ilə Qırmızı dəniz arasında yerləşən Səhra dəhlizində əvvəllər sənədləşdirilməmiş 260 tikili aşkar edib. Onlar onları sonsuz qum təpələrinin sərt ərazisini aşaraq deyil, çoxlu sayda peyk şəkillərini öyrənərək tapıblar. Onların tədqiqatı "African Archeological Review" jurnalında dərc olunub.
Bu abidələr dairəvi kütləvi məzarlıqlar formasındadır və bəzilərinin diametri 80 metrə qədər çatır. Onların içərisində insan və inək, qoyun, keçi kimi heyvanların skelet qalıqları aşkar edilib. Bir çoxunun xarici hissəsində alçaq dairəvi divar, mərkəzində isə tək bir dəfn yerləşir.
Alimlər bu strukturların hələ tam qazıntı və analiz edilmədiyini bildirir, lakin oxşar "Atbai” tipli qədim məzarlıqlara əsaslanaraq onların təxminən 4500–6500 il əvvəl inşa edildiyi ehtimal olunur.
Kimlər dəfn olunub?
Tədqiqatçılara görə, bu məzarlarda dəfn edilən insanlar böyük ehtimalla bölgədə köçəri şəkildə maldarlıqla məşğul olan icmalara aid olub. Abidələrin çoxunun qədim su mənbələri, qurumuş çay yataqları və oazislərə yaxın yerləşməsi də bunu dəstəkləyir.
Bu dövr Sahara üçün kəskin iqlim dəyişiklikləri ilə xarakterik olub. Elmə görə, səhra təxminən hər 21 min ildən bir yaşıl savanna və quraq səhra mərhələləri arasında dəyişir. Son "Yaşıl Sahara” dövrü təxminən 15 min–5 min il əvvəl baş verib və bu abidələrin də həmin mərhələyə təsadüf etdiyi düşünülür.
İqlim quraqlığa çevrildikcə bu mədəniyyətin də tədricən yox olduğu ehtimal edilir. Oxşar vəziyyət digər Sahara bölgələrində də müşahidə olunub — məsələn, Tener səhrasında yerləşən Qobero adlı ərazidə yüzlərlə skelet və minlərlə artefakt aşkarlanmışdı.
Məqalədə qeyd olunur ki, Şərqi Səhra hazırda "yeni qızıl hərisliyi” dalğası ilə üz-üzədir. Qızıl axtarışı və qeyri-qanuni fəaliyyətlər bölgəyə insan axını, maliyyə və silah gətirir. Nəticədə artıq ən azı 12 qədim strukturun mədənçilik və vandalizm səbəbindən zədələndiyi bildirilir.
Aydın
Şərhlər