Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Şikayət et
Bu şərhi şikayət etmək istədiyinizdən əminsiniz?
Tarixdən əvvəlki həşəratları nəhəng edən səbəb: Tədqiqatçıları təəccübləndirən kəşf
Uzun illər ərzində nəhəng qədim həşəratlar Yer atmosferində yüksək oksigen səviyyəsinin mövcudluğunun sübutu hesab olunurdu.
Qaynarinfo xəbər verir ki, "Daily Galaxy” nəşrinin yazdığına görə, yeni araşdırma bu məşhur nəzəriyyəni şübhə altına alıb.
Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, əldə olunan nəticələr paleontologiya və təkamül biologiyasında onilliklərdir qəbul edilən yanaşmaya yenidən baxılmasını tələb edə bilər.
Nəhəng həşəratlar və oksigen nəzəriyyəsi
1980-ci illərdə alimlər qədim atmosferin tərkibini yenidən qurmağa imkan verən metodlar hazırlamışdılar. 1995-ci ildə "Nature” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, təxminən 300 milyon il əvvəl atmosferdə oksigen səviyyəsi maksimum həddə çatmışdı və bu dövr nəhəng həşəratların meydana çıxması ilə üst-üstə düşürdü.
Alimlər hesab edirdilər ki, yüksək oksigen konsentrasiyası həşəratların müasir növlərlə müqayisədə daha iri ölçülərə çatmasına imkan verib.
Həşəratlar necə nəfəs alır?
Məməlilərdən fərqli olaraq, həşəratların ağciyəri yoxdur. Onlar oksigeni bədənə "traxeya sistemi” adlanan hava borucuqları vasitəsilə çatdırırlar. Daha kiçik "traxeollar” isə oksigeni toxuma və əzələlərə ötürür.
Uzun müddət alimlər düşünürdülər ki, bu sistem həşəratların ölçüsünə ciddi məhdudiyyət qoyur. Çünki bədən böyüdükcə oksigenin, xüsusilə uçuş üçün enerji tələb edən əzələlərə çatdırılması çətinləşir.
Yeni araşdırma nə göstərib?
Araşdırma zamanı məlum olub ki, əksər həşəratlarda traxeollar uçuş əzələlərinin həcminin cəmi təxminən 1 faizini tutur.
Alimlər bu göstəricini qədim nəhəng həşəratlara tətbiq etdikdə də oksigen daşınması üçün lazım olan sahənin olduqca kiçik qaldığını müəyyən ediblər.
Pretoriya Universitetinin alimi Edvard Snellinq bildirib:
"Əgər atmosferdəki oksigen həqiqətən həşəratların maksimum ölçüsünü məhdudlaşdırırdısa, traxeollar səviyyəsində ciddi kompensasiya müşahidə olunmalı idi. Lakin belə dəyişikliklər ümumi mənzərədə çox cüzidir”.
Başqa səbəblər də ola bilər
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, həşəratlar daha çox traxeol inkişaf etdirə bilərdi və bu, onların quruluşunda ciddi problem yaratmazdı.
Bu isə uçuş əzələlərinə oksigen çatışmazlığının həşəratların ölçüsünü məhdudlaşdırdığı nəzəriyyəsini zəiflədir.
Adelaida Universitetinin alimi Rocer Seymurun sözlərinə görə, həşəratların kiçik qalmasının səbəbi başqa amillər ola bilər:
* onurğalı yırtıcıların təzyiqi;
* xarici skeletin biomekanik məhdudiyyətləri;
* təkamül və mühit faktorları.
Bununla belə, alimlər etiraf edirlər ki, nəhəng həşəratların niyə meydana çıxdığı və sonradan niyə yoxa çıxdığı hələ də tam aydın deyil.
Aydın
Oxşar xəbərlər
Bloqlar
Pozitiv dünyadan çıx
Pozitiv dünyadan çıxmaq istədiyinizdən əminsiniz?
Xəbərdarlıq
DİQQƏT! Qaynarinfo.az-ın açıq materiallarının olduğu kimi surətini çıxarmaq, digər saytlara yerləşdirmək, yaymaq qadağandır. Qanunvericiliyə əsasən açıq materialların yalnız 1/3 hissəsindən istifadə etmək olar. Əks halda məsələ məhkəmə predmeti ola bilər!
Şərhlər