NASA-nın Solar Dynamics Observatory (SDO) kosmik aparatı 2024-cü il mayın 10-u, Şərqi vaxtla saat 21:23-də pik həddinə çatmış, 5,8 dəfə güclənmiş Günəş radiasiya partlayışını qeydə alıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Nature Communications" jurnalının məlumatına görə, Marsda aparılan missiyalar zamanı 2024-cü ilin Günəş superqasırğası zamanı radiasiya səviyyəsi 7500% artıb.

Günəş ultrabənövşəyi diapazonda çox aktivdir, o cümlədən üzərində çox parlaq görsənən Günəş partlayışları baş verir. Tədqiqatçılar bildiriblər: "Bu, Marsda müşahidə etdiyimiz ən böyük Günəş qasırğası reaksiyası idi".

ESA Mars Express və ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) kosmik aparatları atmosferin iki fərqli qatında elektron sayının artdığını qeydə alıb. 110 kilometr (68 mil) yüksəklikdə elektron sayı 45%, 130 kilometr (81 mil) yüksəklikdə isə 278% artıb. Bu, Mars atmosferinin bu regionunda indiyə qədər qeydə alınmış ən yüksək elektron sayı hesab olunur.

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) aparıcı tədqiqatçısı Ceykob Parrott açıqlayıb: "Təsir heyrətamiz oldu: Marsın üst atmosfer qatları elektronlarla dolmuşdu. Bu, Marsda müşahidə etdiyimiz ən güclü Günəş qasırğası reaksiyasıdır".

Alimlər bildiriblər: "Hər gün, xüsusilə güclü Günəş qasırğaları zamanı planetimizin maqnit sahəsinə minnətdar olmalıyıq. Təsiri Yer üçün də böyükdür: şimal və cənub işıqları yaranır, peyklərin və enerji infrastrukturlarının fəaliyyəti pozulur. Amma Marsda vəziyyət robot tədqiqatçılar üçün çox daha qorxuducudur".

2024-cü ilin may ayında baş vermiş Günəş superqasırğası Yer üçün misilsiz olub. Alimlər bildirirlər ki, bu, son onilliklərin ən güclü geomaqnit qasırğası idi və çox aşağı enliklərdə də şimal işıqları görünürdü. Qasırğa yalnız Yer ilə məhdudlaşmayıb, Marsa da çatıb. Avropa Kosmik Agentliyinin iki missiyası Mars atmosferindəki əhəmiyyətli dəyişiklikləri ölçmək üçün tam zamanında və düzgün mövqedə olub.

Bu müşahidələr yalnız kosmik aparatların qasırğa başlanğıcında kritik uyğunlaşması və Marsda yalnız son beş ildə tətbiq olunan nisbətən yeni metod sayəsində mümkün olub. Mars Express TGO-nun üfüq arxasında gizlənmək üzrə olduğu anda ona radio dalğaları göndərir. Radio dalğaları Mars atmosferindən əyilərək TGO-ya çatır, baxmayaraq ki, aparat onun görünüş sahəsində deyil.

Parrott əlavə edib: "Qasırğa həmçinin hər iki orbit aparatında kompüter səhvlərinə səbəb oldu – kosmik hava üçün tipik təhlükədir, çünki iştirak edən zərərli hissəciklər çox enerjili və proqnozlaşdırılması çətindir. Xoşbəxtlikdən, kosmik aparatları bu risk nəzərə alınaraq radiasiyaya davamlı komponentlərlə və səhvləri aşkar edib düzəldən xüsusi sistemlərlə hazırlanmışdı. Aparatlar tezliklə bərpa olundu".

Aydın