Kosmos tarixinin ən taleysiz, amma bir o qədər də maraqlı hadisələrindən biri 2024-cü ilin iyun ayında başlayıb. Təcrübəli astronavtlar Suni Uilyams və Buç Vilmor "Boeing Starliner" kosmik gəmisinin ilk ekipajlı uçuşu üçün yerlərinə oturduqda plan yalnız səkkiz günlük qısa səfər idi. Lakin göydəki hesab evdəkinə uyğun gəlməyib. Texniki nasazlıqlar, helium sızmaları və itici motorlardakı qeyri-müəyyənliklər NASA-nın "risk ala bilmərik” qərarı ilə birləşərək səkkiz günlük səfəri tam doqquz aylıq məcburi qalmağa çevirib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, cütlük nəhayət 2025-ci ilin martında Yerə qayıtdıqda yalnız fiziki deyil, həm də zehni olaraq böyük yükün altından çıxmağa çalışıb.

Kosmosda iş saatları niyə hesablanmır?

Bu qeyri-adi gecikmə xəbəri dünya üzrə rezonans doğurarkən, çoxlarının ağlına eyni sual gəlib: Bəs bu insanların maaşı necə olacaq? Bir ofis işçisinin və ya fabrik işçisinin həftələrlə əlavə iş saatı etdiyini düşünün; bank hesabında əks olunan dəyişiklik sevindirici olardı. Lakin NASA-da işlər fərqlidir. Astronavtlar federal hökumətin maaş cədvəlinə tabe olan dövlət işçiləri statusunda çalışırlar. İllik orta gəlirləri təxminən 152 min dollar səviyyəsindədir və bu rəqəm, istər Yerdə təlimdə, istərsə də Beynəlxalq Kosmik Stansiyada (ISS) çəkimsiz mühitdə süzülsün, dəyişmir. Kosmosda əlavə keçən aylar isə təəssüf ki, "əlavə iş” haqqı kimi bordroya əks olunmayıb.

Gündəlik 5 dollarlıq simvolik təşviq

Maaş sabit qalsa da, sistemdə "gündəlik yaşayış” adlı kiçik bir detal var. NASA-nın nümayəndələrinin məlumatına görə, vəzifə icrası üçün yer dəyişən hər işçiyə olduğu kimi, astronavtlara da gündəlik ödəniş verilir. Lakin ISS-də market və ya kafe olmadığı üçün bu məbləğ çox aşağı təyin olunub. Keçmişdə gündəlik 1,20 dollara qədər olan bu ödəniş, Uilyams və Vilmor üçün gündəlik 5 dollar müəyyən edilib. Təxminən 286 gün kosmosda qalan bu iki qəhrəman, bu müddət ərzində cəmi təxminən 1.430 dollar əlavə gəlir əldə edib. Vəzifənin gətirdiyi həyati risk və fiziki dəyişikliklər nəzərə alınanda, bu məbləğ demək olar ki, simvolik jestdən başqa bir şey deyil.

Qiymət yalnız maddi deyil: Beyin strukturu da dəyişir

Məsələ yalnız pul deyil; kosmosda uzun müddət qalmanın insan bədəninə dağıdıcı təsirləri hələ də elm dünyasını narahat edir. Çəkisiz mühitdə keçən hər gün sümüklərin sıxlığının azalmasına və əzələ kütləsinin itirilməsinə səbəb olur. Son araşdırmalar göstərir ki, uzun müddətli kosmik missiyalar astronavtların beyin strukturunda da qalıcı fiziki dəyişikliklər yarada bilər.

Uilyams və Vilmor bütün bu risklərə baxmayaraq, vəzifə şüuru ilə hərəkət edib səbirli şəkildə evə qayıdış yolunu gözləyiblər. Nəticədə, bu səfərin ən böyük qazancı banka hesabındakı rəqəmlər yox, tarixə keçən inanılmaz səbir hekayəsi olub.

Aydın