Vəhşi heyvan ticarəti (məməlilərin təxminən dörddə birini əhatə edir) insanlar və heyvanlar arasında patogenlərin ötürülməsi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Interesting Engineering” nəşrinin məlumatına görə, yeni araşdırma bu cür ötürülmə ehtimalının təxminən 50% artdığını göstərir.

"Science” jurnalında dərc edilən tədqiqat 40 illik qanuni və qeyri-qanuni heyvan ticarəti məlumatlarının təhlilinə əsaslanır. Araşdırmaya Yale Universiteti, Merilend Universiteti və Aydaho Universitetinin alimləri cəlb olunub. Nəticələrə görə, vəhşi məməlilər insanlara infeksion agentləri 1,5 dəfə daha çox ötürür. Xüsusilə qeyri-qanuni ticarət əməliyyatları bu riski daha da artırır.

Eyni zamanda tədqiqatın həmmüəlliflərindən Jerom Jippe qeyd edir ki, heyvan mənşəli məhsulların – məsələn, xəz və ya fil sümüyünün – birbaşa istifadəsi yoluxma baxımından demək olar ki, risk daşımır. Əsas təhlükə daha əvvəl, yəni ov zamanı, heyvanların emalı və daşınması mərhələsində yaranır.

Tədqiqatçılara görə, bu nəticələr istehlak vərdişlərinin və heyvan mənşəli məhsullara yanaşmanın yenidən qiymətləndirilməsini tələb edir.

Alimlər ekzotik heyvanların ev heyvanı kimi saxlanılmasına da xüsusi diqqət çəkiblər. Buraya feneq tülküsü, su samurları, Afrika cırtdan kirpiləri, leopard pişikləri və şəkər planerləri kimi növlər daxildir. Araşdırma göstərib ki, bu cür heyvanların ticarəti patogenlərin yayılmasına şərait yaradır və insan sağlamlığı üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

"COVID bizə göstərdi ki, bu fəaliyyət epidemiyalara və pandemiyalara səbəb ola bilər. Oxşar hallar əvvəllər də qeydə alınıb – məsələn, 2003-cü ildə meymunçiçəyi (monkeypox) epidemiyası ekzotik heyvanların satışı ilə əlaqələndirilmişdi”, deyə məqalədə qeyd olunur.

Alimlərin vurğuladığına görə, risk dərhal görünməsə də, belə heyvanlara tələbatın mövcudluğu infeksiyaların yayılmasını stimullaşdırır.

Araşdırmanın əsas nəticələrindən biri də odur ki, növün ticarətdə qalma müddəti riskləri birbaşa artırır. Orta hesabla, bir növün bazarda hər 10 il mövcudluğu insanlarla ortaq əlavə bir patogenin yaranmasına gətirib çıxarır. Bu isə insanlar və heyvanlar arasında təmasların xəstəliklərin ötürülməsində həlledici rol oynadığını göstərir.

Alimlər bildirirlər ki, mövcud biotəhlükəsizlik sistemləri əsasən növlərin qorunmasına yönəlib, infeksiyaların yayılmasının qarşısının alınmasına isə daha az diqqət yetirilir.

Tədqiqatçılar vəhşi heyvan ticarətinə nəzarətin gücləndirilməsini və bioloji monitorinq sistemlərinin təkmilləşdirilməsini tövsiyə edirlər.

Onların fikrincə, bu araşdırmanın nəticələri ev sahibi və patogenlər arasındakı qarşılıqlı əlaqəni daha yaxşı anlamağa və gələcək epidemiyaların qarşısını almağa kömək edə bilər.

Ümumi nəticə ondan ibarətdir ki, vəhşi heyvan ticarətinin azaldılması və ekzotik ev heyvanlarından imtina qlobal sağlamlıq risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Aydın