ABŞ prezidenti Donald Trampın açıqlamalarından sonra Qrenlandiya yenidən qlobal siyasətin diqqət mərkəzinə çevrilib. Strateji əhəmiyyətə malik olduğu vurğulanan Arktika adası Vaşinqtondan Avropanın paytaxtlarınadək uzanan müzakirələrə səbəb olub. Lakin manşetlərin arxasında səssizcə yüksələn başqa bir hekayə də var. Toxunulmamış təbiəti, buzla formalaşan həyat tərzi və artan turist marağı ilə Qrenlandiya artıq təkcə siyasi deyil, həm də turistik cəlbedicilik mərkəzinə çevrilir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Donald Tramp "Air Force One” təyyarəsində jurnalistlərə verdiyi açıqlamada "Qrenlandiyaya ehtiyacımız var… Hazırda strateji baxımdan çox önəmlidir” deyib. Milli təhlükəsizlik vurğusu edən Tramp Danimarkanın bu məsuliyyəti yerinə yetirə bilməyəcəyini də iddia edib. "CNN Travel” nəşrindən Mark Stratton bu açıqlamaların Qrenlandiyada və Avropa paytaxtlarında ciddi narahatlıq yaratdığını bildirir.

Qrenlandiya rəsmiləri müstəqillik hüquqlarını yenidən vurğuladıqları halda, adanı muxtar kral torpağı kimi idarə edən Danimarka və bəzi Avropa ölkələri ABŞ-nin Arktikadakı genişlənməyə yönəlik ritorikasına açıq şəkildə etiraz ediblər.

Manşetlərin fövqündə bir səyahət marşrutu

Mark Strattonun da qeyd etdiyi kimi, Qrenlandiya qlobal siyasətin gündəminə düşməzdən əvvəl də sakit şəkildə yüksələn bir səyahət istiqaməti idi. Ziyarətçilər siyasi mübahisələrin arxasında toxunulmamış təbiəti, sərt coğrafiyası və dərin köklərə malik yerli mədəniyyəti ilə formalaşan fərqli bir ada ilə qarşılaşırlar.

Adanın təxminən 80 faizi kilometrlərlə dərinliyə çatan buz örtüyü ilə əhatə olunub. Bu səbəbdən inuit icmaları sahilboyu uzanan, parlaq rənglərlə boyanmış kiçik yaşayış məntəqələrində məskunlaşıblar. Qütb işıqları altında, demək olar ki, fasiləsiz qaranlıq keçən qış aylarında ənənəvi fok ovu hələ də gündəlik həyatın bir hissəsidir.

Nəqliyyat asanlaşdı, maraq artdı

Uzun illər Qrenlandiyanın ən böyük çətinliyi mürəkkəb və çoxaktarmalı nəqliyyat olub. Bu mənzərə dəyişir. 2024-cü ilin sonunda paytaxt Nuukda yeni beynəlxalq hava limanı açılıb. 2025-ci ilin iyunundan etibarən "United Airlines” Nyuark-Nuuk marşrutu üzrə həftədə iki birbaşa reys həyata keçirməyə başlayıb. Mark Stratton Trampın açıqlamalarından sonra adaya turistik marağın onsuz da nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığını vurğulayır.

Aysberqlər, balinalar və UNESCO irsi

Qərb sahilində yerləşən İlulissat qayalı limanı, yerli dəniz məhsulları və hətta 100 min illik buzlaq suyuyla ziyarətçiləri cəlb edir. UNESCO Dünya İrsi Siyahısına daxil edilmiş İlulissat Buz Fiyordunda Manhetten ölçüsündə buzdağları kölgə gəmilər kimi süzür.

Yay aylarında kambur, fin və minke balinaları da bu sulara gəlir. Balina müşahidəsi Qrenlandiya sahillərində ən populyar fəaliyyətlərdən biri hesab olunur.

Kruiz turizmi sürətlə artır

Qrenlandiya 2024-cü ildə 141 min ziyarətçi ilə rekord göstəriciyə nail olub. Bu artımın əsas səbəblərindən biri kruiz turizmidir. Mark Strattonun sözlərinə görə, bir vaxtlar yalnız macəra axtaran səyyahlara xitab edən Qrenlandiya marşrutları artıq əsas səyahət xəritələrində yer almağa başlayıb.

"Virgin Voyages” şirkəti 2026-cı ildə İslandiya–Nyu-York transatlantik səfəri çərçivəsində Qrenlandiyaya da dayanacaq. Həmin il baş verəcək tam günəş tutulması üçün təşkil edilən xüsusi ekspedisiya turları isə artıq indidən dolub.

Şərq sahili: daha vəhşi, daha tənha

İzdihamdan uzaq qalmaq istəyənlər üçün Şərqi Qrenlandiya adanın ən bakir simasını təqdim edir. Yol olmayan bu sərt coğrafiyada 3500 nəfərlik səpələnmiş əhali Nyu-York–Denver məsafəsinə bərabər sahil zolağı boyunca yaşayır. Dünyanın ən böyük fiyord sistemlərindən biri olan Scoresby Sound kiçik kəşf gəmiləri ilə gəzilir. Qütb ayıları, morslar və qütb tülküləri bu bölgənin əsas sakinləridir.

Qütb işıqları və it xizəkləri

Qış aylarında Qrenlandiya yenidən parlayır. Şəhər işıqlarının demək olar ki, olmadığı ada qütb işıqlarını izləmək istəyənlər üçün təbii bir səhnə yaradır. İqlim böhranı buz örtüyünü sürətlə aşındıraraq Qrenlandiyanı geosiyasi müstəviyə çevirsə də, Mark Strattona görə artan qlobal maraq hələlik dünyanın ən vəhşi və özünəməxsus səyahət istiqamətlərindən birinə layiq olduğu diqqəti qazandırır.

Yazı "CNN Travel” nəşrində dərc olunmuş "Everyone is talking about Greenland. Here’s what it’s like to visit” başlıqlı material əsasında hazırlanıb.

Aydın