Xəbər lenti

Çində 436 milyon illik fosillər tapıldı: Alimləri nə təəccübləndirdi?
Dünya 23:17 14.03.2026

Çində 436 milyon illik fosillər tapıldı: Alimləri nə təəccübləndirdi?

Çinin cənubunda 436 milyon illik iki qədim balığın unikal fosilləri tapılıb ki, bu da erkən onurğalıların təkamülü haqqında alimlərin təsəvvürünü dəyişib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, Discoverwildlife.com saytının yazdığına görə, Çin Elmlər Akademiyasının Onurğalı Paleontologiyası və Paleoantropologiya İnstitutu (IVPP) qrupu ən qədim məlum sümük balığı fosillərini aşkar edib. Bu fosillər balıqların əsas iki təkamül qrupuna – şüaçəngəli (proneperih) və qanadçəngəli (lopaṭeperih) balıqlara ayrılmadan əvvəl necə göründüklərini göstərir.

Sümük balıqlarının mənşəyi uzun müddət sirr olaraq qalmışdı. Bu, çox vaxt erkən balıq fosillərinin şüaçəngəli və ya qanadçəngəli formalardan ibarət olması ilə bağlıdır; bu balıqlar Devon dövründə (419–359 milyon il əvvəl) yaşamış, böyük təkamül ayrılmasından sonrakı dövrdə mövcud olmuşdular.

Elə bu səbəbdən Çin tədqiqat qrupu tərəfindən son zamanlar aşkar edilmiş fosillər olduqca əhəmiyyətlidir; bu tapıntılar şüaçəngəli və qanadçəngəli balıqların ayrılmasından əvvəlki dövrə aid olub, bu iki qrupun son ümumi əcdadının anatomiyasını ortaya qoyur və təkamül tarixinin bu sirli dövrünü işıqlandırır.

Çin tədqiqat qrupu Nature jurnalında dərc olunmuş iki məqalədən birində Eosteus chongqingensis adlı tamamilə yeni bir növü elan edib; bu, indiyə qədər tapılmış ən qədim sümük balığıdır və 436 milyon il yaşı var.

Bu növ erkən şüaçəngəli balıqları xatırladan xüsusiyyətlərə malik olub. Lakin onun daha sonrakı sümük balıqlarda tipik olan üzgək sümük şüaları yoxdur və anal üzgəyində yalnız köpək balığı və plakodermlərdə rast gəlinən tikan var.

Erkən Silur dövründə bu qədər müxtəlif xüsusiyyətlərin mövcudluğu sümük balıqlarının əsas xüsusiyyətlərinin əvvəllər düşünüləndən çox daha əvvəl inkişaf etdiyini göstərir.

Yüksək dəqiqlikli kompüter tomoqrafiyasından (KDV) istifadə edərək tədqiqatçılar digər primitiv sümük balığı olan Megamastax amblyodusun kəllə və dişlərini bərpa edə biliblər. Bu nəticələr ikinci məqalədə təqdim olunub. Orada göstərilir ki, uzunluğu 1 metr olan bu balıq – öz dövründə ən böyük balıq olub – iki sıra dişə malik olub və bu dişlər "diş yastıqları"ndan ibarət olub. Bu qəribə diş morfologiyası sümük balıqları üçün primitiv vəziyyət hesab edilir.

Aydın
--> -->