"Pentalagus furnessi" Ryukyu arxipelaqında yerləşən Amami-Oşima və Tokunoşima yapon adalarına məxsus endemik növdür. Bu heyvan tez-tez "canlı fosil" adlandırılır, çünki bu, öz cinsindən bu günə qədər sağ qalmış yeganə nümayəndədir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Indian Defence Review" yazır.

Qeyd olunur ki, "Pentalagus furnessi" həm görünüşü, həm də təkamül tarixi baxımından unikaldır. O, Pleystosen dövründən bəri izolyasiya, yırtıcılar və yaşayış mühitinin dəyişməsi şəraitində sağ qala bilmiş azsaylı məməlilərdən biridir.

Bu növün əsas fərqləndirici xüsusiyyətləri qara-qəhvəyi tükləri, qısa ayaqları, çox kiçik gözləri və xırda qulaqlarıdır. Dovşanın qalın və möhkəm dırnaqları var: onların köməyi ilə o, dik və meşəlik yamaclarda yuvalar qazır.

Alimlər müəyyən ediblər ki, "Pentalagus furnessi"nin ən yaxın qohumu nəsli kəsilmiş "Pliopentalagus" növüdür. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, "Pentalagus furnessi" orta miosen dövründə ayrılıb, bu isə onu dovşankimilər arasında ən qədim növlərdən birinə çevirir.

Bundan əlavə, bu növ xüsusi meşə şəraitinə ehtiyac duyur: köhnə və gənc meşələrin mozaikası, sıx kol örtüyü, sərin və kölgəli dərələr. Vaxtilə bu cür meşələr adaların böyük hissəsini əhatə edirdi, lakin genişmiqyaslı meşə qırıntıları, kənd təsərrüfatı və yaşayış tikintisi onların sahəsini kəskin şəkildə azaldıb.

Nəşrdə bildirilir ki, Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqı "Pentalagus furnessi"ni nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan növlər sırasına daxil edib. 2004-cü ildə aparılan populyasiya qiymətləndirmələrinə görə, Amami-Oşima adasında bu dovşanların sayı 1990-cı illərdə təxminən 6100 olduğu halda, 2003-cü ilə qədər 2000–4800 aralığına düşüb. Meşə örtüyü daha parçalanmış olan Tokunoşima adasında isə cəmi 400-ə yaxın fərdin qaldığı ehtimal olunur.

Vurğulanır ki, "Pentalagus furnessi"nin yaşayış mühiti təkcə kiçilməyib, həm də parçalanıb. Amami-Oşima adasında meşə örtüyü hələ də ərazinin 86 faizini təşkil edir, Tokunoşimada isə bu göstərici cəmi 44 faizdir.

Bu növ üçün ən ciddi təhlükələrdən biri insanlar deyil, yaxşı niyyətlə adalara gətirilmiş kiçik ətyeyən məməlilər olub. 1979-cu ildə Amami-Oşima adasına zəhərli ilanlarla mübarizə aparmaq məqsədilə Yava manqustları buraxılıb. Lakin onlar tezliklə yerli növləri, o cümlədən dırmaşan dovşanları ovlamağa başlayıblar.

Bunun qarşısını almaq üçün Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi 2005-ci ildə manqustların məhv edilməsi proqramına start verib. Müəyyən irəliləyişə baxmayaraq, "Pentalagus furnessi" hələ də meşəlik ərazilərdə yaşamağa uyğunlaşmış vəhşi pişiklər və itlər tərəfindən təhlükə altındadır.

Aydın