Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Seçiləni silin
Bu şərhi silmək istədiyinizdən əminsiniz?
Şikayət et
Bu şərhi şikayət etmək istədiyinizdən əminsiniz?
Xəbər lenti
DNT sübut etdi: İbtidai insanların danışmağa başladığı tarix açıqlandı
Afrikadakı mağaralarda aparılan tədqiqatlar göstərir ki, ibtidai insanlar ocaqlar ətrafında artıq ünsiyyət quraraq "söhbət” edə bilirdilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Indian Defence Review” yazır.
Alimlər Homo sapiens-in dil qabiliyyətinin inkişafını uzun müddət yalnız fərziyyələrlə izah edirdilər. Lakin yeni genom tədqiqatı bu xronologiyanı yenidən dəyərləndirir. Massaçusets Texnologiya İnstitutundan Şigeru Miyagavanın rəhbərlik etdiyi və "Frontiers in Psychology” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, insanın bioloji dil qabiliyyəti ən azı 135 min il əvvəldən mövcud olub.
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Yer üzündə bütün insan populyasiyaları tam dil potensialına malikdir. Əgər bu qabiliyyət daha gec yaranmış olsaydı, fərqli insan qruplarında ünsiyyət formaları da ciddi şəkildə fərqlənərdi. Lakin bu, mövcud təxminən 7000 dil üçün keçərli deyil.
Miyagava və həmkarları 2007–2023-cü illər arasında aparılmış 15 genom tədqiqatını meta-analiz ediblər. Analizdə tam genom məlumatları, Y-xromosom markerləri və mitoxondrial DNT istifadə olunub. Nəticələr ardıcıl olaraq təxminən 135 min il əvvəlki tarixə işarə edib.
Tədqiqatın əsas vurğusu budur ki, burada söhbət mədəni ünsiyyət izlərindən deyil, dil üçün lazım olan bioloji və koqnitiv imkanlardan gedir.
Alimlərin fikrincə, heç bir heyvan insan dilinə bənzər sonsuz kombinasiyalar yarada bilmir. İnsan isə məhdud səslərlə sonsuz sayda məna formalaşdıra bilir və bu, unikal bir qabiliyyətdir.
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu bioloji əsaslar bütün insan populyasiyaları ayrılmadan əvvəl mövcud olmalı idi.
Araşdırma həmçinin qeyd edir ki, ilkin insanlar bu qabiliyyətə malik olsalar da, dərhal yazı və ya mürəkkəb simvolik sistemlər yaratmaya bilərlər. Dilin mövcudluğu isə sonradan mədəni inkişafı sürətləndirmiş ola bilər.
Əvvəlki nəzəriyyələr dili təxminən 50 min il əvvəlki "mədəni sıçrayış”la əlaqələndirirdi. Yeni genetik yanaşma isə bu minimum tarixi daha da geriyə çəkir.
Qeyd olunur ki, insanlar yazını yalnız təxminən e.ə. 3200–3500-ci illərdə icad ediblər və ən qədim yazı sistemi mixi yazı hesab olunur.
Aydın
Oxşar xəbərlər
Nizar Amidi İraqın yeni prezidenti oldu
Dünya
11.04.2026
Alimlər okeanda yeni ada kəşf etdi
Dünya
11.04.2026
.jpeg)
Bloqlar
Pozitiv dünyadan çıx
Pozitiv dünyadan çıxmaq istədiyinizdən əminsiniz?
Xəbərdarlıq
DİQQƏT! Qaynarinfo.az-ın açıq materiallarının olduğu kimi surətini çıxarmaq, digər saytlara yerləşdirmək, yaymaq qadağandır. Qanunvericiliyə əsasən açıq materialların yalnız 1/3 hissəsindən istifadə etmək olar. Əks halda məsələ məhkəmə predmeti ola bilər!
Şərhlər