Yeni Zellandiyanın meşələrində bir zamanlar 3,6 metrə çatan nəhəng quşların yaşadığını təsəvvür edə bilərsinizmi? Dinozavrların ən yaxın qohumlarından biri hesab edilən Moalar uçmaq qabiliyyətini itirərək qurunun mütləq hakimlərinə çevrilmişdilər. Təbiətin ən qeyri-adi qanadsız nəhənglərindən birinin milyonlarla illik hekayəsi isə elm dünyasını hələ də təəccübləndirir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bəzi növləri adi bir toyuq boyda olsa da, onların içindən çıxan nəhəng fərdlər 3,6 metrə qədər boylanaraq quşlar aləmində zirvəyə yüksəlmişdi. Dinozavrların mirasını bu günə daşıyan bu canlılar yalnız ölçüləri ilə deyil, uçmaqdan imtina etmələri ilə də diqqət çəkirdi.
Moaların hekayəsi əslində böyük bir uyğunlaşma nümunəsidir. Fosil qeydlərini araşdıran tədqiqatçılar bu quşların əcdadlarının bir vaxtlar uça bildiyini təsdiqləyir. Lakin Yeni Zellandiyanın digər quru kütlələrindən ayrılaraq tamamilə təcrid olunmuş bir ada halına gəlməsi hər şeyi dəyişib.
Yırtıcı məməlilərin olmadığı bu təhlükəsiz mühitdə Moalar uçmaq üçün lazım olan yüksək enerjini sərf etmək əvəzinə, yerdə yaşamağı seçiblər. Zamanla onlar otlaqların əsas idarəedicisinə çevrilərək adanın bitki örtüyünün formalaşmasında mühüm rol oynayıblar.
Moaları bu gün yaşayan dəvəquşu, emu və ya kivi kimi uça bilməyən qohumlarından fərqləndirən əsas xüsusiyyət onların anatomiyasıdır. Digər uça bilməyən quşlarda kiçik və ya inkişaf etməmiş qanad izləri mövcud olduğu halda, Moalarda qanad quruluşuna dair heç bir iz aşkarlanmayıb. Bu səbəbdən onlar quşlar aləmində tamamilə qanadsız olduğu qəbul edilən yeganə növ kimi tanınır.
Bu nəhənglərin yeganə təbii düşməni göydən sürətlə hücum edən Haast qartalları idi. Lakin təxminən 700 il əvvəl adaya insanların gəlməsi ilə ekoloji balans dəyişdi. İnsanlarla təmasdan sonra cəmi 100 il ərzində Moaların nəsli tamamilə kəsildi və geridə yalnız fosillər və yumurta qalıqları qaldı.
Bu gün bəzi alimlər genetik texnologiyalar vasitəsilə onları yenidən həyata qaytarmağı müzakirə etsə də, Moalar hələlik yalnız Yer kürəsinin altında qalan bir tarix kimi mövcuddur.
Aydın
Şərhlər