Nəşrin məlumatına görə, "Avropa NATO-su” adlandırılan konsepsiya rəsmi platformalarda deyil, qeyri-rəsmi görüşlər və qapalı məsləhətləşmələr çərçivəsində müzakirə olunur. Məqsəd Alyansa alternativ yaratmaq deyil, ABŞ-ın rolunun azalacağı halda Avropanın daha böyük məsuliyyət götürəcəyi yeni model formalaşdırmaqdır.

ABŞ-ın mövqeyinə dair narahatlıqlar artır

Məqalədə qeyd olunur ki, planlar Donald Trampın sərt bəyanatları və Vaşinqtonun etibarlı təhlükəsizlik təminatçısı kimi roluna dair artan şübhələr fonunda sürətlənib. Xüsusilə Trampın Danimarkanın tərkibində olan Qrenlandiyanı ələ keçirməklə bağlı açıqlamaları və Avropanın ABŞ-ın İranla müharibəsinə dəstək verməkdən imtinası gərginliyi artırıb.

WSJ-yə görə, əsas dönüş nöqtələrindən biri Almaniyanın mövqeyində dəyişiklik olub. Uzun illər ABŞ-dan asılı təhlükəsizlik modelini dəstəkləyən Berlin indi Avropanın müdafiə baxımından daha müstəqil olmalı olduğu fikrinə daha çox yaxınlaşır.

Almaniya və Avropada strateji dəyişiklik

Məlumatlara əsasən, Almaniyanın yeni kansleri Fridrix Merz ABŞ-ın Ukraynaya dəstək siyasətində qeyri-müəyyənlik və Vaşinqtonun gözlənilməz davranışları səbəbindən müdafiə siyasətini yenidən nəzərdən keçirir.

Bununla yanaşı, NATO daxilində Avropanın daha çox məsuliyyət götürməsi ideyası genişlənir. Finlandiya prezidenti Aleksandr Stubb bu prosesi "nəzarətli şəkildə həyata keçirilməli keçid” kimi qiymətləndirib.

NATO-nun strukturunda dəyişiklik ehtimalı

Müzakirələr çərçivəsində Avropa ölkələri hava hücumundan müdafiə, logistik dəhlizlər, Baltikyanı ölkələrin müdafiəsi və hərbi təlimlərin təşkili kimi sahələrdə ABŞ-ın rolunu mərhələli şəkildə əvəz etməyi planlaşdırır.

Eyni zamanda müdafiə sənayesinin gücləndirilməsi, o cümlədən raket texnologiyaları, kosmik sistemlər və yanacaq doldurma imkanlarının genişləndirilməsi də gündəmdədir. Almaniya və Böyük Britaniya arasında birgə raket layihələri buna nümunə kimi göstərilir.

Ən həssas məsələ: Nüvə çəkindiriciliyi

WSJ yazır ki, ən çətin məsələ ABŞ-ın nüvə "çətiri”nin mümkün alternativi ilə bağlıdır. Avropa ölkələri hazırda bu funksiyanı tam şəkildə əvəz edə bilmir.

Bununla belə, Fransa və Almaniya arasında Fransa nüvə potensialının Avropa səviyyəsində paylaşılması imkanları müzakirə olunur.

Çətinliklər qalır

Bütün planlara baxmayaraq, ekspertlər bildirir ki, ABŞ-ı NATO-nun hərbi lideri kimi əvəz etmək qısa müddətdə mümkün deyil. Xüsusilə kəşfiyyat, kosmik sistemlər və erkən xəbərdarlıq texnologiyaları sahəsində Avropa hələ də ABŞ-dan asılıdır.

Mütəxəssislərin fikrincə, Avropanın əsas problemi illərlə davam edən müdafiə xərclərinin az olması və koordinasiya çatışmazlığıdır.

NATO-nun gələcəyi

Analitiklər hesab edir ki, hazırkı proses NATO-nun dağılması deyil, onun daha "Avropa mərkəzli” modelə keçidi kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla belə, ABŞ-ın rolunun azalması Alyansın mövcud strukturunu köklü şəkildə dəyişə bilər.

Aydın