ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Birləşmiş Ştatlar Qrenlandiya ilə bağlı planların reallaşdırılması və NATO-nun qorunub saxlanılması arasında seçim etmək məcburiyyətində qala bilər.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə o, "The New York Times” qəzetinə müsahibəsində deyib.

Hansı məsələnin prioritet olduğu — Qrenlandiyanın əldə edilməsi, yoxsa Şimali Atlantika Alyansına dəstək — barədə suala Tramp birbaşa cavab verməsə də, bunun bir seçim ola biləcəyini etiraf edib. Eyni zamanda, o, ABŞ-ın aparıcı rolu olmadan NATO-nun praktiki olaraq fəaliyyət qabiliyyətli olmadığını düşündüyünü bəlli edib.

Qrenlandiyanın ABŞ-a nə üçün lazım olduğunu şərh edən prezident, adaya sahib olmağın uğur üçün "psixoloji cəhətdən zəruri" olduğunu vurğulayıb:

"Düşünürəm ki, mülkiyyət sizə icarə və ya müqavilə yolu ilə nail ola bilməyəcəyiniz bir şey verir. Mülkiyyət sizə sadəcə sənəd imzalamaqla əldə edə bilməyəcəyiniz üstünlük qazandırır", — deyə Tramp vurğulayıb.

Nəşr qeyd edir ki, prezidentin cavablarından onun suverenliyi və milli sərhədləri ABŞ-ın Qərbin əsas müdafiəçisi kimi xüsusi rolundan daha az əhəmiyyətli hesab etdiyi anlaşılır.

Tramp həmçinin NATO ölkələrini müdafiə xərclərini ÜDM-in 5%-nə qədər artırmağa məhz özünün məcbur etdiyini yenidən bəyan edib:

•"Düşünürəm ki, biz Avropa ilə həmişə yola gedəcəyik, lakin mən onların vəziyyəti düzəltmələrini istəyirəm".

•"NATO-ya baxsanız görərsiniz ki, Rusiya bizdən başqa heç bir ölkəyə görə narahat deyil".

Qaynarinfo qeyd edir ki, Danimarka hökuməti və NATO rəhbərliyi Donald Trampın bu bəyanatlarına son dərəcə sərt və kəskin reaksiya veriblər. 2026-cı il yanvarın 9-na olan ən son məlumatlara əsasən, vəziyyət artıq diplomatik müstəvidən hərbi xəbərdarlıq müstəvisinə keçib:

1. Danimarkanın "Qırmızı Xətti" və NATO-nun Sonu

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen yanvarın əvvəlində etdiyi rəsmi çıxışında Trampın Qrenlandiya ilə bağlı iddialarına belə cavab verib:

•"Hər şey dayanar": Frederiksen xəbərdarlıq edib ki, əgər ABŞ bir NATO müttəfiqinə (Danimarkaya) qarşı hərbi güc tətbiq edərsə və ya onun ərazisini ilhaq etməyə çalışarsa, bu, NATO-nun rəsmən sonu demək olacaq.

•Suverenlik vurğusu: O, Qrenlandiyanın satılmadığını və ABŞ-ın bir NATO müttəfiqinin ərazi bütövlüyünü şübhə altına almasının İkinci Dünya Müharibəsindən sonra qurulan qlobal təhlükəsizlik sistemini darmadağın edəcəyini bildirib.

2. NATO daxilində parçalanma xofu

Trampın "NATO və ya Qrenlandiya" seçimi alyans daxilində ciddi böhrana səbəb olub:

•Avropa qüvvələri Qrenlandiyada: Danimarkalı siyasətçilər artıq adanın müdafiəsini gücləndirmək üçün Almaniya və Fransadan qoşun dəvət etməyi təklif edirlər. Bu, NATO tarixində ilk dəfə bir müttəfiqin (Danimarka) başqa bir müttəfiqə (ABŞ) qarşı digər üzvlərdən hərbi dəstək istəməsi deməkdir.

•5% ÜDM tələbi: Trampın müdafiə xərclərini ÜDM-in 5%-nə qaldırmaq tələbi Avropa ölkələrində (xüsusən İspaniya, Belçika və Portuqaliya) böyük narazılıq yaradıb. Bir çox lider bunu ABŞ-ın NATO-dan çıxmaq üçün bəhanə axtarması kimi qiymətləndirir.

3. Qrenlandiyada daxili gərginlik

Qrenlandiya Baş naziri Yens Frederik Nilsen də Trampın "20 gündən sonra danışarıq" tipli təhdidlərinə etiraz edib:

•"Biz Venesuela deyilik": Nilsen Qrenlandiyanın hüquqi statusunun Venesuela ilə müqayisə edilməsinin qəbuledilməz olduğunu deyib.

•Sosial bölünmə: Adada bəzi qrupların ABŞ-a qoşulmaq tərəfdarı olması, bəzilərinin isə buna şiddətlə qarşı çıxması cəmiyyətdə "vətəndaş müharibəsi" qorxusu yaradıb.

Mühüm fakt: ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio hazırda Danimarka rəsmiləri ilə görüşmək üçün yoldadır, lakin o, Trampın "hərbi variant da masadadır" mövqeyindən geri çəkilməyib.

Alpər