Lissabonda keçirilən "Benfika” (Portuqaliya) – "Real Madrid” (İspaniya) oyununda səsləndirilən irqçi şüar iddiası meydandakı hesabdan daha böyük böhrana səbəb olub. Vinisius Juniorun daha əvvəl İspaniyada yaşadıqları yenidən gündəmə gəlib, futbol ictimaiyyətində isə "bu, görünən hissədirmi” sualı səsləndirilir. UEFA araşdırmaya başlayıb. Bəs pərdəarxasında kim nə deyib, dəhlizlərdə nələr baş verib?

Qaynarinfo xəbər verir ki, Çempionlar Liqasında baş tutan qarşılaşmada baş verən "irqçi təhqir” iddiası Avropa futbolunda köhnə və ağır sualı yenidən gündəmə gətirib: Meydanda irqçilik iddiaları necə araşdırılmalı və kim hansı məsuliyyəti daşımalıdır?

"Real Madrid”in braziliyalı ulduzu Vinisius Junior Lissabondakı matçda "Benfika”nın futbolçusu Canluka Prestiani tərəfindən irqçi ifadələrlə hədəf alındığını iddia edib. UEFA hadisə ilə bağlı etik və intizam müfəttişi təyin edərək rəsmi istintaqa start verib. "Benfika” isə həm araşdırma ilə əməkdaşlıq edəcəyini açıqlayıb, həm də Prestianiyə qarşı "qaralama kampaniyası” aparıldığını bildirib.

Matç dayandırıldı, protokol işə salındı

Hadisə Vinisiusun ikinci hissənin əvvəlində vurduğu qoldan sonra künc dirəyi yanında rəqs edərək sevinc nümayiş etdirməsindən sonra baş verib. Qısa gərginlik zamanı Prestianinin danışarkən ağzını forması ilə örtməsi diqqət çəkib.

Vinisius baş hakim Fransua Leteksiyenin yanına gedərək irqçi təhqirə məruz qaldığını bildirib. Bundan sonra hakim UEFA-nın anti-irqçilik protokolunu tətbiq edib və oyun təxminən 10 dəqiqə dayandırılıb.

Vinisius bir müddət ehtiyat oyunçular skamyasında əyləşib. "Real Madrid”li futbolçuların ilk anda oyunu tərk etməyi düşündüyü, daha sonra isə meydana qayıdaraq qarşılaşmanı davam etdirdiyi bildirilir. Matçdan sonra mübahisə meydandan dəhlizlərə, oradan da ictimai açıqlamalara daşınıb.

Mbappedən "meymun” iddiası

Gərginliyi artıran əsas məqam Kilian Mbappenin oyundan sonrakı açıqlaması olub. Mbappe Prestianinin Vinisiusa "meymun” ifadəsini beş dəfə dediyini eşitdiyini iddia edib. Komanda yoldaşı Orelien Tçuameni də Vinisiusun hakimə "mono” (meymun) sözünü çatdırdığını bildirib.

Prestiani isə "Instagram” hesabında yayımladığı açıqlamada ittihamı rədd edib. O, Vinisiusun "yanlış eşitdiyini” iddia edib, heç kimə irqçi təhqir etmədiyini bildirib və "Real Madrid” futbolçularından təhdid aldığını irəli sürüb. "Benfika” da futbolçusunun paylaşımını dərc edərək ona dəstək verdiyini açıqlayıb. Klub həmçinin məsafəyə görə "Real Madrid” oyunçularının deyilənləri eşitməsinin mümkünsüz olduğunu bildirib.

"Vinisiusun oynadığı hər stadionda nəsə olur”

Hadisənin ən çox müzakirə olunan tərəfi "Benfika”nın baş məşqçisi Joze Mourinyonun oyundan sonrakı mövqeyi olub. Mourinyo Vinisiusun qol sevincini tənqid edərək, belə qoldan sonra daha "hörmətli” şəkildə davranmalı olduğunu bildirib və sevinc nümayişini "axmaqca” adlandırıb. O, həmçinin "Vinisiusun oynadığı hər stadionda nəsə olur” deyə qeyd edib.

Bu sözlər anti-ayrı-seçkilik təşkilatı "Kick It Out” tərəfindən sərt tənqid olunub. Təşkilat bildirib ki, ayrı-seçkilik iddiası səsləndiriləndə əsas prioritet zərərçəkəni diqqətlə dinləmək və ona dəstək verməkdir. Müzakirənin qol sevincinə yönəldilməsi isə hadisəni kiçiltmək və zərərçəkənin ifadəsini şübhə altına almaq deməkdir. Keçmiş ulduz futbolçu Klarens Zeedorf da Mourinyoya etiraz edərək, "təxribat olsa belə, bu, irqçiliyi əsla legitimləşdirə bilməz” deyib.

UEFA araşdırmaya başladı, lakin proses çətin olacaq

UEFA-nın müdaxiləsi ilə proses rəsmiləşib. Lakin əsas çətinlik sübutların toplanmasıdır. Məlumata görə, hakim Leteksiyer deyilən ifadəni birbaşa eşitmədiyi üçün bunu hesabatına dəqiq şəkildə daxil edə bilməyib.

UEFA-nın təyin etdiyi müfəttiş görüntülər, mümkün səs yazıları, meydandakı dialoqlar, futbolçuların ifadələri və digər sübutlar əsasında hadisənin necə baş verdiyini araşdıracaq. Prestianinin təqsirli bilinməsi halında 10 oyunluq cəza ala biləcəyi bildirilir.

Bundan əlavə, "Benfika” azarkeşlərinin tribunadan Vinisiusa şüşə atdığı və ən azı bir azarkeşin "meymun” jesti etdiyi görüntülərin də araşdırıldığı qeyd olunur. Portuqaliyada futbol zorakılığı ilə mübarizə qurumunun (APCVD) həm meydandakı iddianı, həm də tribunadakı davranışları araşdıracağı bildirilir.

Vinisiusun İspaniyadakı keçmişi ağırdır

Vinisius üçün bu, ilk belə hadisə deyil. 2021-ci ilin oktyabrından bəri futbolçuya qarşı 10 fərqli stadionda 26 irqçi təhqir faktı qeydə alınıb. "Valensiya”nın "Mestalla” stadionunda baş verən qalmaqaldan sonra üç azarkeşin nifrət cinayətinə görə məhkum olunması mühüm dönüş nöqtəsi sayılsa da, müzakirələr səngiməyib.

Vinisius isə geri addım atmır. O, "Benfika” ilə oyundan sonra "İrqçilər qorxaqdır, ağızlarını örtmək məcburiyyətində qalırlar” sözlərini paylaşıb. Mbappe də komanda yoldaşına açıq dəstək verərək "rəqs etməyə davam et” mesajını yayıb. "Real Madrid”in isə sübutları topladığı və UEFA-dan sanksiya tələb etməyə hazırlaşdığı bildirilir.

Esta es la #SUPERPortada 🗞🆕 de este viernes, 6 de octubre

'PINOCHIUS' 🤥#𝐋𝐚𝐂𝐚𝐬𝐚𝐃𝐞𝐥𝐃𝐞𝐩𝐨𝐫𝐭𝐞𝐕𝐚𝐥𝐞𝐧𝐜𝐢𝐚𝐧𝐨

📍 Clica en el enlace y hazte con tu versión digital

🔗 https://t.co/W6PTAmEmcf 🔗 pic.twitter.com/raMd4i4OQG
— Superdeporte (@superdeporte_es) October 5, 2023

Keçmiş futbolçular və şərhçilər nə deyir?

Keçmiş Ekvatorial Qvineya millisinin üzvü və İspaniya teleşərhçisi Alberto Edjoqo-Ouono 2023-cü ilin oktyabrında "The Athletic”ə verdiyi müsahibədə bildirib ki, Vinisiusun vəziyyəti "xüsusidir”, çünki o, həm ən çox sevilən, həm də ən çox nifrət edilən klublardan biri olan "Real Madrid”in formasını geyinir.

Onun sözlərinə görə, Vinisius haqqında müzakirə çox vaxt irqçi təhqirin özündən çox, futbolçunun buna "təxribatla səbəb olub-olmadığı” üzərində qurulur. "Futbol insanların ən ibtidai instinktlərini üzə çıxara bilir”, deyə o bildirib.

Yazıçı Moha Qerehou isə 2023-cü ilin mayında "The Athletic”ə açıqlamasında "İnsanlar Vinisius Juniorun təxribatçı olduğunu deyirlər” ifadəsini işlədib. O, mübahisənin kökündə "yaxşı qaradərili” və "pis qaradərili” bölgüsünün dayandığını vurğulayıb. Onun fikrincə, ağ çoxluğun qəbul etdiyi davranış standartlarından kənara çıxan qaradərili şəxslər daha çox hədəf olur.

Mourinyonun açıqlamaları da 2022-ci ilin sentyabrında İspaniya futbol menecerləri assosiasiyasının rəhbəri Pedro Bravonun televiziya proqramında Vinisiusun qol sevinci ilə bağlı səsləndirdiyi mübahisəli fikirlərlə müqayisə edilir. Bravo həmin vaxt işlədiyi ifadələrə görə sonradan üzr istəmişdi.

Nəticə etibarilə, meydandakı hər qol və hər sevinc artıq təkcə futbol kontekstində dəyərləndirilmir. Tribunadan gələn səslər, studiyalardakı şərhlər və ardınca gələn "yanlış başa düşüldüm” açıqlamaları problemin daha dərin olduğunu göstərir.

Qeyd edək ki, cavab oyunu gələn həftə Madriddəki "Santiaqo Bernabeu” stadionunda keçiriləcək. Lakin görünən odur ki, əsas mübarizə tablo üzərində deyil, futbolun irqçiliklə imtahanında aparılır.

Aydın