Sənət dərsi: Pablo Pikasso — “Kor adamın yeməyi”

Tənha bir kişi sadə masanın arxasında oturub. Əynində boz-mavi pencək, başında isə boynuna bağlanmış tünd-göy yaylığı tamamlayan boz-mavi papaq var. Dərisi yaşılımtıldır. O, masanın üzərinə əyilərək qollarını mavi-qəhvəyi səthə söykəyib. Gövdəsi uzun və arıqdır. Qolları güclü, boynu gərgin olsa da, sinəsi çökmüş görünür. Ola bilsin ki, o, kor olmaqla yanaşı, vərəmə də tutulub. Şübhəsiz ki, kasıbdır.

 

Bu adam yalnız kor deyil, həm də gözsüzdür; tünd-yaşıl göz çuxurları boşdur. Bununla belə, sanki diqqətini toxunuşa yönəldib. Böyük ehtimalla fiziki əmək adamı olsa da, uzun əlləri yumşaq və həssasdır. Barmaqları nazik və hamardır, demək olar ki, antenaları xatırladır. Elə bil toxunuşu ilə həm də "dinləyir”. Sanki məhz bu toxunuş masanın üzərindəki əşyaları var edir: qırmızı kuzə, mavi-yaşıl kasa və qəhvəyi qabıqlı ağ çörək parçası. Toxunuş həmin keramika əşyalara da hopub. Sağ əli boş kasanın yanındakı şərab kuzəsinə güclə toxunur. Sol əli çörəyi tutur; artıq dişlənmiş bu çörək təzə deyil.

Onun yaşılımtıl dərisi dərin yoxsulluq və zəif sağlamlıq hissi yaradır. Adamın bir zamanlar ölü olduğu, öz iradəsi ilə yenidən həyata qayıtmış Lazarı xatırlatdığı təəssüratı yaranır. İnsan bir anlıq da olsa həyata geri dönsə, maddi dünyanın hiss edilən əşyalarına yenidən toxunmaq necə olardı?

Masanın üzərində, sağ qolunun altında ağ və boz rənglərin burulğanını xatırladan bir iz var — salfet kimi istifadə olunan sadə parça. Amma bu, onun əlləri ilə tam görə bilmədiyi şeyi də simvolizə edə bilər. Digər əşyalar ona necə aydındırsa, bizə də elə görünür. Həmin burulğan isə bu sərt və sadə dünyanın içində yeganə bəzəkdir.

 

 

Kişi tünd-boz otaqdan demək olar ki, seçilmir. Sanki onun toxuna bilmədiyi heç nəyi biz də aydın görə bilmirik — xüsusilə otağın özünü. Ağ-boz burulğandan başqa, bu dünyanı bizim üçün görünən edən kor adamın özüdür; biz onun gördüyündən çox azını görürük və bəlkə də bunu daha az intensiv hiss edirik. Amma biz onu görə bilirik. Görəsən, izlənildiyini hiss edirmi? Boş göz çuxurları bizim maneəsiz baxışımızı qınayırmı? Bəlkə də elə buna görə bir müddət baxdıqdan sonra geri çəkilir, onun şəxsi məkanına hörmət etməyə çalışırıq.

O, kuzəyə toxunur və çörəyi ehtiyatla tutur. Sağ əlinin duruşu xeyir-dua verən keşişi xatırladır. Ola bilsin ki, bu, onun çox sadə süfrəsinə verilən bir xeyir-duadır — hücrəyə bənzər otaqda keçirilən tənha ayin. Amma onun birliyi yalnız fiziki dünya ilədir. Burada heç nə möcüzəvi çevrilmə tələb etmir; şərabın və çörəyin gündəlikliyi kifayətdir. O, əslində o qədər də tənha deyil; görən insanlardan fərqli olaraq, əşyalarla xüsusi bir yaxınlıq içindədir.